ارز دیجیتال چیست؟
ارزهای دیجیتالی در حقیقت ارزهایی هستند که با پروتکلهای رمزگذاریشده طراحی میشوند و هدفشان کاهش تقلب و ممانعت از جعل و کلاهبرداری ارزی است.مهمترین ویژگی ارز دیجیتال در غیرمتمرکز بودن آن است. یعنی هیچ نهاد، سازمان یا دولت خاصی، آن را تحت نظارت و کنترل خود ندارد. در نتیجه، دیگر خبری از دخالت دولتها در مدیریت و پیشبرد پروژههای موجود در شبکه بلاکچین نیست. شبکه بلاک چین، شبکهای وسیع و گسترده است که ارزهای دیجیتالی در بستر آن تبادل میشوند. استفاده از انواع ارز دیجیتال برای تراکنشهای مالی مختلف از نقاط گوناگون دنیا مقدور است. برای انجام هرگونه تراکنش با ارز دیجیتالی در بستری گسترده نیاز به کلیدهای عمومی و خصوصی وجود دارد. این کلیدها، امنیت فعالیت با رمزارزهای دیجیتالی را بالا میبرند. در واقع، عملیات تراکنش با کریپتوکارنسی ها به کمک فرایندهای رمزگذاری مسیر تراکنش انجام میشود. در روشهای قبلی که نسبت به تراکنش با ارزهای دیجیتال و بلاک چین، سنتی محسوب میشوند، مبلغ زیادی به عنوان کارمزد در جابجایی ارزها و معاملات از سوی موسسات مالی واسطه و بانکها دریافت میشود. اما انجام فعالیتهای گوناگون با انواع ارز دیجیتال دیگر چنین مشکلی ندارد. یعنی به ازای مبلغ بسیار اندکی از کارمزد، امکان تراکنشهای مالی وجود دارد.
ارز دیجیتال، یک هافبک تخصصی! این روزها که اوضاع ارزهای دیجیتال مطلوب است و به عنوان پدیدهای نوظهور با کاربردهای فراوان از آنها یاد میشود، نیاز به شناخت و کسب آگاهی دربارهشان بیش از هر زمانی است. بانکها، موسسات مالی، دولتها و سرمایهگذاران زودتر از باقی افراد، متوجه این ارزها شدهاند. اینها علاوه بر اینکه به اهمیت و ظرفیت کریپتوکارنسی پی بردهاند، از حضور این بازیگر تازهوارد در بازار کمی احساس ترس و دلنگرانی هم پیدا کردهاند. همانطور که گفته شد، تبادلات مالی و انجام تراکنشهای مختلف با رمزارزهای دیجیتال بسیار کمهزینهتر از استفاده از روشهای سنتی گذشته است. در نتیجه، بدیهی خواهد بود که موسسات مالی و بانکها کمی احساس خطر کنند. البته با وجود تمام حرف و حدیثهایی که درباره جانشینی انواع ارز دیجیتال با ارزهای حقیقی مطرح میشود، همچنان، همه چیز درباره این ارزها در حد حدس و گمان است و حتی دولتها، مهندسان، کارشناسان و افراد خبره در دنیای اقتصاد، تجارت و بازارهای مختلف از اطلاعات کافی در این زمینه برخوردار نیستند. یکی از دلایل عمده این موضوع، تخصصی بودن بیش از حد ساز و کار انواع ارز ها است. در واقع، دانش دولتها، کارشناسان و… بسیار کمتر از آن است که بتوانند این پدیده تازه را به خوبی تحلیل کنند. پس بهترین راه برای یادگیری، آموزش ارز دیجیتال به صورت تخصصی است!
داستان تولد ارزهای دیجیتال
عده اندکی از افراد از پیدایش انواع ارز دیجیتال اطلاع دارند. این پدیده، در واقع به عنوان اختراعی در کنار یک اختراع دیگر، پا به دنیای ارزها گذاشت. بیتکوین، معروف ترین ارز دیجیتالی است که خالق آن، فردی ناشناسی به نام ساتوشی ناکاموتو است.
هویت این فرد کاملا مشخص نیست و فرضیههایی وجود دارد که شاید این فرد، نامی جعلی برای گروهی از افراد باشد که اقدام به تولید و طراحی نخستین ارز دیجیتال یعنی بیتکوین کردهاند که نخستین و مهمترین پول دیجیتال است و از سایر انواع این ارز بیشتر در معرض قضاوت و تحلیل قرار میگیرد.
به عبارت دقیقتر، در دنیای دیجیتال به بیتکوین توجه زیادی میشود. این ارز، قیمت ارزهای دیگر را تعیین میکند و روی مسیری که ارزهای دیگر دیجیتالی طی میکنند، اثرات فوقالعادهای دارد.
قبل از اینکه ایده طراحی و تولید اسکناسهای دیجیتالی به عرصه ظهور برسد، بیتکوین به عنوان ارزی به بازار عرضه شد که برای معامله و انجام تراکنشهای مختلف با آن، هیچ واسطهای میان دریافتکننده و گیرنده وجود نداشت.
در واقع، ارز دیجیتال بیت کوین در بستری کاملا غیرمتمرکز، امکان معامله میان دو فرد را بدون نیاز به بانکها و موسسات فراهم میکند. در واقع، بیت کوین و شیوه جذاب تراکنش با آن، قبل از اینکه ایده پول دیجیتالی به منصه ظهور برسد، پا به دنیا گذاشت.
رمزارزها چگونه کار میکنند؟
همانطور که عنوان شد، بیتکوین و ارزهای دیجیتال دیگر به عنوان اختراعی جانبی در حین کار کردن روی پروژه پول دیجیتالی به وجود آمدند. این پروژه به دنبال تولید روشی بود که طی آن در بسترهای دیجیتالی، امکان تبادل و تراکنش مالی مقدور شود اما این سیستم، سیستمی متمرکز بود.
درحالیکه بیتکوین و انواع ارز دیجیتال در بستری کاملا غیرمتمرکز قابلاستفاده هستند و این دستاوردی تصادفی است که در طی کار کردن روی تولید پول دیجیتالی به دنیا معرفی شد.
از مزایای سیستم و شبکه غیرمتمرکز میتوان به این موضوع اشاره کرد که تمام تراکنشها در بستر بلاکچین و شبکهای که کریپتوکارنسی ها در آن رد و بدل میشوند مانند یک دفتر کل حسابداری بسیار بزرگ است. در این دفتر کل بزرگ، تمام تراکنشهایی که از سوی کاربران صورت میگیرد، کاملا در شبکه ثبت میشود و همه از آن خبر دارند.
در این صورت، امکان ایجاد تغییر در اطلاعات ثبتشده در سیستم و دستکاری آنها وجود نخواهد داشت. هر تراکنش جدیدی که قرار است در سیستم به ثبت برسد باید مورد تایید تمام کاربرانی باشد که در شبکه بلاک چین و شبکههای مشابه آن با عنوان گره شناخته میشوند.
انواع ارز دیجیتال یا کریپتوکارنسی
ارزهای دیجیتال یا کریپتوکترسی ها به دستههای مختلف تقسیم میشوند.
-
کریپتوکارنسی ها
این دسته برای دریافت و پرداخت و به طور کلی برای استفاده به صورت روزانه طراحی و ایجاد شدهاند. مثلا برای پرداخت پول غذا در رستوران، خرید کامپیوتر و یا هر چیز دیگر. لایت کوین و بیت کوین در این دسته قرار میگیرد، اما در حال حاضر بیت کوین به دلیل انجام تعداد کم تراکنش در شبکه، خیلی گزینهی مناسبی برای این هدف نیست علیرغم اینکه در ابتدا با هدف استفاده برای کاربردهای روزانه طراحی شده بود.
-
Privacy Coin
ارزهای دیجیتالی که با هدف ناشناس بودن تراکنش و عدم امکان ردیابی تراکنش به وجود آمدند. به عبارتی تراکشهای خصوصی را میتوان با استفاده از این نوع ارزهای دیجیتال انجام داد. زی کش و مونرو دو نمونه از پرایوسی کوین ها هستند.
-
Coin as a Service (رمزارزهای خدمت دهنده)
با هدف کم کردن یک مشکل در جامعه و به عبارت ساده برای خدمت به جامعه به وجود آمدهاند. به عنوان مثال اتریوم با هدف فراهم کردن بستری مناسب برای قراردادهای هوشمند به وجود آمد. محیطی که بتوان پروژه های مختلف را بر روی آن اجرا کرد. بیش از 90 درصد توکنها بر روی شبکه اتریوم فعالیت میکنند. درواقع اتریوم بر خلاف بیتکوین که با هدف پرداخت و دریافت به وجود آمده بود، در نظر داشت به عنوان کامپیوتر دنیا شناخته شود.
-
استیبل کوین ها (Stable coin)
ارزهای دیجیتالی که پشتوانه دارند. پشتوانه میتواند ارز فیات یک کشور باشد یا طلا و یا حتی یک شرکت شناختهشده. استیبل کوینها را با عنوان ارزهای دیجیتال با ثبات نیز میشناسند. تتر (USDT) یکی از استیبل کوینها به حساب میآید که دلار آمریکا پشتوانهی آن است. میتوان به جای ارسال و پرداخت دلار در پلتفرمهای رایج از تتر که همارزش دلار آمریکا است استفاده کرد. در این صورت یک انتقال دارایی در زمان کم و با کارمزد بسیار پایینتر خواهید داشت.
-
توکن کاربردی یا خدماتی (Utility Token Or App Coin)
Utility token به توکنهایی اشاره میکند که برای کاربردی خاص به وجود میآیند. به عنوان مثال ممکن است یک توسعهدهنده رمزارزی را برای تماشای فوتبال یک تیم خاص طراحی کند. در این صورت آن توکن را فقط به عنوان بلیطی برای تماشای فوتبال آن تیم میتوان استفاده کرد. به عبارتی این توکنها تنها در سیمستمی که مشخص کردهاند ارزش و اعتبار دارند. ابزار دریافت و پرداخت، سیستم فروش و هرآنچه مورد نیاز است در خود سیستم انجام میگیرد. رمزارزهای Filecoin و Sia دو نمونهی موفق از Utility Token ها هستند.
-
ارزهای اوراق بهادار یا توکن های تضمینی (Security Token)
این ارزها را میتوان به عنوان سهام شرکتها معرفی کرد، با اینکه هنوز خیلی در میان مردم شناخته شده نیستند، روز به روز بیشتر به ارزش واقعی خود نزدیک میشوند. ICO ها در ارزهای دیجیتال به پیش عرضهی ارز دیجیتال اشاره دارد. درواقع ICO ها از طرف شرکتهای گوناگون بر روی بلاک چین پیادهسازی میشوند. به عنوان مثال در نظر بگیرید که شرکتی قصد راهاندازی یک پارک بزرگ را دارد و توانایی انجام این کار را هم دارد، اما از آنجایی که این پروژه خیلی بزرگ است به سرمایهی خیلی بیشتری نیاز دارد. این شرکت با برآورد هزینه تعدادی توکن را بر بستر بلاک چین به قیمت مشخص آماده و عرضه میکند به طوری که با فروش انها به سرمایهی مورد نیاز دست یابد.
بهتر است سبد دارایی دیجیتال شما ترکیبی از انواع ارزهای دیجیتال مختلف باشد، هر نوع ارز دیجیتال میزان ریسک متفاوتی را دارد و برای هدفی خاص به وجود میآید. پروژههای Polymath و ZERO در این دسته قرار میگیرند.
ارزهای دیجیتال از تنوع زیادی برخوردار هستند. بیشتر آنها کارکرد و ویژگیهای مشابهی دارند. معروفترین آنها بیت کوین است. اما موارد و گزینههای مشهور دیگری هم در دنیای کریپتوکارنسی ها وجود دارد که از آنها میتوان به ترون (Tron)، ریپل (Ripple)، اتریوم (Ethereum)، لایت کوین (Litecoin)، استلار (Stellar) و مونرو (Monero) اشاره کرد.
این ارزهای دیجیتالی، مشهورتر از گزینههای دیگر بازار هستند و به نوعی رهبران بازار ارزهای دیجیتال به شمار میروند. شاید برایتان این سوال به وجود آمده باشد که وضعیت کریپتوکارنسی در ایران به چه ترتیب است؟
در ایران هم مانند سایر نقاط دنیا، ارزهای دیجیتال مورد بررسی افراد خبرهای مانند مهندسان، سرمایهگذاران و از همه مهمتر دولت قرار گرفتهاند. البته فعلا به شکل رسمی و قانونی، خبری درباره استفاده و کاربرد این ارزها مطرح نشده است.
